محمد يار بن عرب قطغان

مقدمهء مصحح 31

مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )

امرا بعضى در معركه به قتل رسيده ، بعضى گرفتار شدند و از سرداران معتبر كسى رهايى نيافت . » « 1 » مؤلف تاريخ راقم تعداد مقتولين ازبك را چهارهزار نفر ذكر مىكند . شاه عباس بعد از جنگ رباطپريان ، بنا به قولى كه به فرهاد خان قرامانلو داده بود ، وى را به حكومت هرات و امير الامرايى خراسان منصوب كرد ولى چون از او به واسطهء سستىاى كه در نبرد با دين محمد خان ازبك انجام داده بود ، بدگمانى داشت ، دستور داد تا الله وردى خان را به قتل رساند . « 2 » پس از آن شاه صفوى در 1008 ه . ق مرو را تسخير كرد و نور محمد خان ازبك حاكم آن ناحيه را بر كنار نمود و به شيراز فرستاد . پس از آن ، جنگهايى بين باقى خان برادر دين محمد خان ازبك و قزلباشان رخ داد ، اما بعدها چون شاه عباس در سال 1013 ه . ق با عثمانيان درگير جنگ شد ، ديگر نتوانست به امور خراسان توجه كند . در همين ايام باقى خان درگذشت و برادرش ولى محمد خان به فرمانروايى ماوراء النهر رسيد . اما وى به واسطه شورشهاى امامقلى سلطان و نور محمد خان ( پسران دين محمد خان ) و شكست از آنان به دربار شاه عباس پناهنده شد . اما پس از چندى به بخارا بازگشت و بر تخت سلطنت ماوراء النهر جلوس كرد و سرانجام طى نبردى كه در 7 رجب 1020 با امامقلى خان برادرزادهء ولى محمد خان در قرشى انجام داد ، شكست خورد و به قتل رسيد . در سال 1023 ه ق ازبكان بار ديگر به خراسان تاختند ولى از قزلباشان شكست خوردند . در سال 1028 ه ق نيز به سركردگى يلنگتوش به خراسان تاخت‌وتاز كردند . اين‌بار نيز كارى از پيش نبردند . شاه عباس در سال 1030 ه ق تصميم گرفت كه ازبكان را تنبيه نمايد ولى چون اين خبر به گوش نور محمد خان ازبك رسيد ، ظاهرا به اشارهء برادرش امامقلى خان نامه‌اى به شاه عباس نوشت و خواهان صلح و دوستى شد . امامقلى خان متعهد صلح و دوستى استوار ميان دو طرف گرديد . همچنين شاه عباس در 24 شعبان 1031 پس از تسخير سمرقند ، نامه‌اى از يلنگتوش در مزار بابا ابدال دريافت كرد كه در آن از اعمال گذشتهء خود اظهار ندامت نموده

--> ( 1 ) . همانجا ، ص 573 . ( 2 ) . نك : همانجا و تاريخ قزلباشان ، ص 39 .